Այս ռազմակայանն է, որ ռուս չինովնիկներին հնարավորություն է տալիս Հայաստանը ցինկաբար անվանել ֆորպոստ. Ա. Բաբաջանյան

 «Ա1+»-ի հարցազրույցը ԱԺ պատգամավոր Արման Բաբաջանյանի հետ

- ԱՄՆ Կոնգրեսի ներկայացուցիչների պալատը երեկ ընդունեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ բանաձև: Ձեր կարծիքով Սենատը, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նույնպե՞ս կընդունեն այն, թե այս բանաձևը նորից կարժանանա նախորդների ճակատագրին, ու այն ընդամենը Թուրքիային զգուշացնելու համար է:

- Այս պահին չափազանց դժվար է գնահատել բանաձևի հետագա ճակատագիրը, որովհետև այն ընդունվել է ոչ թե ասենք, որպես հայ-ամերիկյան հարաբերությունների ինչ-որ հանգրվանի արտահայտություն, այլ սոսկ որպես Թուրքիայի նկատմամբ պատժամիջոց: Որքան էլ ցավալի է, սակայն մենք պետք է ընդունենք այս իրողությունը և արձանագրենք, որ հերթական անգամ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման լծակը կիրառվում է Թուրիքայի հետ ինչ-ինչ հարաբերություններ պարզելու համար: Զգայական հարթությունում սա իհարկե ոչ հաճելի, սակայն մեծ քաղաքականության տիրույթում նորմալ իրողություն է: Հետևաբար հարցի պատասխանը՝ արդյոք Սենատը, Սպիտակ տունը նույնպե՞ս կընդունեն այն, կախված է առաջիկա զարգացումներից, որոնք տեղի կունենան թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների տիրույթում: Եթե ԱՄՆ-ը կարողացավ Թուրքայից ստանալ այն, ինչի համար նախաձեռնվել է այս գործընթացը, ապա մեծ հավանականությամբ բանաձևը հավանության չի արժանանա Սենատի և Սպիտակ տան կողմից: Հիշենք, որ սա, այսպես կոչված, երկկուսակցական բանաձև է, դրա կողմ են քվերակել 223 դեմոկրատ և 177 հանրապետական կոնգրեսականներ: Այսինքն մենք տվյալ դեպքում գործ ունենք ոչ թե հատվածական, կուսակցական նախաձեռնության, այլ ամերիկյան պետական շահին վերաբերող նախաձեռնության հետ: Ի դեպ այդպես է եղել  միշտ և, կարծում եմ, լինելու է նաև այս ապագայում:

Այս զարգացումների հետ կապված ոգևորությունից բացի մեզ համար առկա են նաև որոշակի մտահոգիչ գործոններ` ԱՄՆ-ի կողմից Թուրիքայի նկատմամբ ճնշումները վերջինիս որպես կանոն մղում են մերձեցման Ռուսաստանի  հետ, իսկ դրա բացասական, ողբերգական հետևանքները Հայաստանի ու հայ ժողովրդի համար, ցավոք առկա են պատմության դասագրքերում: Այնպես որ, պետք է ամենայն ուշադրությամբ և զգուշավորությամբ հետևել առաջիկա զարգացումններին՝ կենտրոնանալով ոչ միայն թուրք-ամերիկյան, այլ նաև ռուս-թուրքական հարաբերությունների վրա:

- Դուք ասում եք, որ եթե ԱՄՆ-ը կարողացավ Թուրքայից ստանալ այն, ինչի համար նախաձեռնվել է այս գործընթացը, ապա մեծ հավանականությամբ բանաձևը հավանության չի արժանանա Սենատի և Սպիտակ տան կողմից: Իսկ այս գործընթացով ԱՄՆ-ն ի՞նչ է ցանկանում ստանալ Թուրքիայից:

- Թուրքիան՝ իր վերջին գործողություններով, Սիրիայում ըստ էության հակաամերիկյան քաղաքականություն է վարում և լայն իմաստով միացել է համակամերկյան կոալիցիային: Սիրիայի հյուիսիում իրականցված ռազմական գործողություններն ընդդեմ քրդերի դրա միայն երևացող մասն էին: Կարծում եմ՝ ԱՄՆ-ի ակնկալիքները Թուրքիայից ավելի երկարաժամկետ են ու գլոբալ և դրանք վերաբերում են Թուրիքայի՝ որպես ԱՄՆ-ի դաշնակցի ու ՆԱՏՕ-ի անդամ պետության վարքագծին: Թուրքիան իրենց չի դրսևորում որպես ԱՄՆ-ի դաշնակից ու որպես ՆԱՏՕ-ի անդամն ըստ էության ամերիկյան շահերին համակետ քաղաքականություն է վարում: Կարծում եմ՝ ԱՄՆ-ի ակնկալիքները Թուրքիայից այս տիրույթում են, և Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևն ընդամենը մեկն է այն գործիքներից, որն ԱՄՆ-ը կարող է կիրառել և կիրառում է Թուրքիայի նկատմամբ:

- Ի դեպ Գյումրիում ռուսական ռազմաբազայի հրամանատար Նիկոլայ Մարտինյուկը նախօրեին Հայաստանում գտնվող ՌԴ պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուին զեկուցել է, որ արդիական նոր սպառազինություններով ու նոր տեխնիկայով վերազինվելուց հետո ռազմակայանի ռազմական ներուժը գրեթե կկրկնապատկվի: Իչպե՞ս եք գնահատում այդ իրողությունը:

- Խիստ բացասաբար եմ գնահատում այդ հայտարարությունը, որովհետև դրանից բխում է, որ այսօր Գյումրիում տեղակայված 3000-4000 անոց ռուսական զորախմբի անդամների թիվը կարող է հասնել 7000-8000-ի: Իրականում մեր հանրային-քաղաքական օրակարգում պետք է քննարկվեր հակառակ հարցը՝ Հայաստանում ռուսական ռազմաբազային տեղակայման նպատակահարմարության հարցը և դրա պայմանները: Ասածս չի նշանակում, թե մենք այսօր պետք է խոսենք ռազմաբազան հանելու մասին, սակայն կան շատ տեխնիկական, ֆինանասական դետալներ, որոնք պետք է քննության արժանանան՝ սկսած նրանից, որ ռազմակայանի տեղակայման, կումունալ վճարումների և այլ կենցաղային խնդիրների համար ծախսերը կատավրվում են մեր բյուջեից, վերջացրած Գյումրիում ռուս զինծառայողների վարքագծի խնդիրներով: Ահա այս հարցերը օրակարգ բերելու փոխարեն, մենք փաստորեն լուռ համաձայնություն ենք տալիս, որ ռազմակայանի ներուժը կրկնապատվի: Այն դեպքում, երբ խիստ կասկածելի է Հայաստանի անվտանգության, անվտանգային միջավայրին աջակցության առումով այդ ռազմակայանի դերակատարության հարցը:

Այդ ռազմակայանը Ռուաստանի վերջին ներկայությունն է մեր տարածաշրջանում, այդ ռազմակայանն է, որ ռուս չինովնիկներին հնարավարություն է տալիս Հայաստանը ցինկաբար անվանել ֆորպոստ, վերջապես դա այն ռազմակայանն է, որի զինծառայողը տարիներ առաջ հայ ընտանիքի գնդակահարեց: Իրականում Հայաստանում ռուսական ռազմակայանը տասնամյակներ շարունակ ու այսօր էլ ծառայեցվում է այն առասպելի, այն միֆի սնուցմանը, թե այն անհրաժեշտ է Հայաստանի դեմ թուրքական վտանգի զսպման համար: Միֆ է, քանի որ ռուս-թուրքական պարբերական մերձեցումների, ընհանուր մշտական շահերի առկայության պարագայում խիստ կասկածելի է ռուսական զորքի կողմից Թուրքիայի դեմ որևէ գործողության իրականացումը: Իսկ մեզ համար կենսական նշանակություն ունեցող ղարաբաղյան խնդրում ռուսական ռազմակայանը որևէ գործառութային նշանակություն ունենալ չի կարող: Այնպես որ, դրա ներուժի կրկնապատկման փաստը գնահատում եմ խիստ բացասաբար և հույս ունեմ առաջիկայում Հայաստանի իշխանությունները, պատկան մարմինները հանդես կգան այդ հարցի առնչությամբ հիմնավոր պարզաբանումներով:

- Միգուցե իսկապե՞ս դա բխում է ՀՀ շահերից, քանի որ բավականին լարված իրավիճակ է մեր հարևանությամբ Թուրքիայի և Սիրիայի, հատկապես քրդական համայնքի միջև:

- Ես արդեն նշեցի, որ խորապես կասկածում եմ թուրքական որևէ գործողության դեմ ռուսական զինուժի կիրառման հնարավարությանը: Ասածս վերաբերում է նաև ձեր նշած պարագաներին:

- Իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահ Ջիանի Բուքիքիոյի հայտարարությունը ՀՀ Սահմանադրական դատարանի վերաբերյալ: Նա մտահոգություն է հայտնել Հայաստանում ՍԴ-ի շուրջ ստեղծված «բացահայտ կոնֆլիկտով»: Հանդես է եկել հայտարարությամբ, որով կոչ է անում «զսպվածություն, փոխադարձ հարգանք և կառուցողական ինստիտուցիոնալ համագործակցություն հանդես բերել՝ այս մտահոգիչ իրադրությունը թուլացնելու և Հայաստանի Սահմանադրության նորմալ կիրառումը վերականգնելու համար»:

- Հայտարարությունը գնահատելուց առաջ հիշենք, թե ով է դրա հեղինակը և ինչպիսի դիրքորոշումներ է արտահայտել հեռավոր և ոչ հեռավոր անցյալում Հայաստանում տեղի ունեցած գործընթացների վերաբերյալ: Մասնավորապես բավական է միայն հիշել նույն Բուքիքիոյի ոգևորությունն ու հիացմունքը 2005թ. կեղծված սահմանդրական հանրաքավեի առիթով. այս գործիչն այն ժամանակ հայտարարում էր, որ խայտառակ ընտրակեղծիքներով ընունված այդ սահմանադրությունը Եվրոպայի լավագույն սահմանադրություններից է: Ինչ վերաբերում է նրա երեկվա հայտարարությանը՝ կապված Հայաստանի ընթացիկ զարգացումների հետ, ապա այն ըստ էության ոչնչ չասող և սոսկ մտահգություն արտահայտող հայտարարություն է՝ եվրոպացիների կողմից հաճախ կկիրառվող երկակի ստանդարտների ոճով: Խորապես հարգելով միջազգային, այդ թվում եվրոպական ինստիտուտների դերը նաև Հայաստանում ժողովրդավարության կայացման գործում, այդուհանդերձ համոզված եմ, որ կոնկրետ սահմանադրական ճգնաժամի հաղթահարումը առավելապես մեր ներքին խնդիրն է, որը մենք պետք է լուծենք ներքին ընթացքակարգերով ու գործընթացներով: Դա չի նշանակում, թե մենք չպետք է հարգանքով վերաբերվենք միջազգային կառույցների կարծինքներին: Ամենևին, ոչ: Սակայն միշտ պետք է հիշել, որ դրանք որքան էլ կարևոր, այդուհանդերձ իմպերատիվ նշանակություն չունեն և չպետք է ունենան մեզ համար: