Պարզ չէ՝ Ադրբեջանը կվերադառնա բանակցությունների, թե՞ ոչ (տեսանյութ)
Ցանկացած պատերազմից հետո գալիս է դիվանագիտական փոթորիկի ժամանակաշրջանը: Վիեննայում փորձ արվեց Ադրբեջանին վերադարձնել բանակցային սեղանի շուրջ:
«Ուրվագծվել են այն հիմքերը, որոնք կարող են թույլ տալ բանակցային գործընթաց վերադարձնել Ադրբեջանին, բայց դեռևս պարզ չի՝ Ադրբեջանը կվերադառնա, թե՞ չէ: Ամեն դեպքում այս պահին բոլոր հիմքերը ստեղծված են, մնացածը կախված է Ադրբեջանի քայլերից»,-«Ա1+»-ի հետ զրույցում նշեց քաղաքագետ Տիգրան Աբրահամյանը:
Իսկ քաղաքագետ Ստեփան Սաֆարյանի կարծիքով՝ բոլոր մակարդակներում սա ամրագրվեց որպես հանդիպում:
«Այսինքն բանակցությունները վերսկսելու մասին խոսակցությունները կամ խոսելը՝ վաղ է, անգամ վաղ է բանակցությունների մոտ ապագայում վերսկսման հեռանկարների մասին խոսելը: Սա առավելապես իրավիճակի ճշգրտման և պայմանների որոշակիացման, խաղի կանոնների որոշակիացման շուրջ հանդիպում էր»,-ասաց նա:
Հայկական կողմը երեք նախապայման էր առաջ քաշել՝ միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմների ներդրում, ագրեսիայի բացառման երաշխիքներ և հասցեական հայտարարություններ: Քաղաքագետների կարծիքով՝ հայկական կողմի առաջ քաշած այս նախապայմաններից երկուսի մասով Հայաստանն առայժմ հաջողություններ է գրանցել:
«Սրանք առաջին հայացքից թվում է, թե փոքր խնդիրներ են, բայց իրականում կարևոր խնդիրներ են կամ ավելի ստույգ կարևոր կդառնան, եթե այդ մեխանիզմները սահմանվեն հավուր պատշաճի: Եթե դրանք անլուրջ և կոսմետիկ բնույթ կրեն, իհարկե, պետք չէ ոգևորվել այդ երկու խնդիրներով ընդունված որոշումներից: Բայց , եթե դրանք հաստատվեցին, ապա լուրջ լծակներ են ի հայտ գալիս Ադրբեջանին զսպելու»,-ընդգծում է պարոն Սաֆարյանը:
Ադրբեջանը տարիներ շարունակ դեմ է արտահայտվել այդ մեխանիզմների ներդրմանը, բայց երեկվա հանդիպմանը պաշտոնական Բաքուն գոնե առերևույթ՝ մերժման ճանապարհով չգնաց, ինչը ըստ Ստեփան Սաֆարյանի՝ պայմանավորված է մեկ հանգամանքով:Այս համատեքստում վերջինս շեշտում է.
«Ադրբեջանը համաձայնեց այդ մեխանիզմների ներդրմանը միայն մեկ բանի պայմանով, որ իրեն ագրեսոր չանվանակոչեցին: Եկեք հրաշալի հասկանանք, թե ինչ սակարկություն է տեղի ունեցել՝ Ադրբեջանին խնայեցին, Հայաստանի մեկ պահանջը չկատարեցին, որը վերաբերում էր հենց Ադրբեջանին պատժելուն, բայց դրա դիմաց Ադրբեջանը ստիպված եղավ ընդունել այն առաջարկները, որոնք նա նախկինում մերժում էր»:
Տիգրան Աբրահամյանն էլ իր հերթին հավելեց.
«Ես կարծում եմ, որ Ադրբեջանը այս հանդիպմամբ որոշակի Time-out է վերցնում՝ որոշակիորեն վերաիմաստավորելու իր քայլերը ու որոշելու, թե հետագայում ինչ ճանապարհով է գնալու: Կարծում եմ, որ Ադրբեջանում դեռ վերջնականապես համոզված չեն, թե որն է իրենց համար ամենակարևոր ճանապարհը»:
«Այդ մեխանիզմների ներդրումով, բնականաբար, խնդիրը 100 %-ով չի լուծվում»,-նկատում են քաղաքագետները՝ միևնույն ժամանակ ընդգծելով, որ այդ հանդիպումը ստեղծեց հնարավորություն առաջիկայում լայնամասշտաբ պատերազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկերը նվազեցնելու համար:
«Բայց սա այնպիսի հնարավորություն չէ, որը վերջնականապես կփակի այս կոնֆլիկտը ռազմական ճանապարհով լուծելու հնարավորությունը»,-նշեց Տիգրան Աբրահամյանը:
«1994-1995թթ-ի հրադադարի ռեժիմի հիշատակումը վերին աստիճանի էական հանգամանք է այն առումով, որ ի հեճուկս Ադրբեջանի՝ Ղարաբաղը որես այդ հրադադարի ռեժիմի մի մաս, փաստացի դառնում է նաև մշտադիտարկման և հետքննության մեխանիզմների պարզման սուբյեկտ: Այս ամենն, անշուշտ, չի կարող չազդել բանակցային ֆորմատի վրա»,-կարծում է Ստեփան Սաֆարյանը:
Վերջինս մի հանգամանք էլ է առանձնացնում: Ըստ նրա՝ այս փուլում արդեն Հայաստանը պետք է լինի չափազանց աչալուրջ, քանզի ռուսական կողմի հրահրմամբ՝ Ադրբեջանն ամեն կերպ կփորձի չեղարկել հետքաննության այդ մեխանիզմները: